Koçluğun Tanımı: Koçluk Nedir?

Koçluk hala gelişmekte olan bir araştırma alanı olduğundan, koçluğu diğer benzer yardım müdahalelerinden (örneğin danışmanlık veya terapi) ayırt etmek için temel bileşenleri tanımlamak ve teorik katkıların gelişebileceği bir platform sağlamak çok önemlidir. “Koçluk nedir?” sorusunu sizin için cevaplayalım.

Koçluk nedir?

Koçluk, 1980’lerin başında ayrı bir disiplin olarak gelişim yolculuğuna başladığından beri koçluğun tanımları, uygulamacıların rehberlerinden, literatürdeki koçluk uygulamaları ve araştırmalarındaki akademik metinlerinde geçen tartışmanın bir parçası olmuştur. Bu yıllar boyunca geniş bir fikir birliği olmasına rağmen, odak ve vurgu, farklı yazarların yönelimini ve odağını yansıtacak şekilde değişmiştir.

Bugünkü anlamı ile koçluk terimine ilişkin olarak yapılan ilk akademik referansın 1937’ye dayandığına ve gazete editörü C.B. Gordy’nin, fabrika süreçlerini iyileştirmek için işçi gelişiminin (eğitim ve koçluk yoluyla) rolünü incelediği bir gazeteci raporu olan makalesinde ortaya çıktığına inanılır. Ancak, 1911 gibi erken bir tarihte koçluk teriminin, dergilerde, üniversite ve okul münazara topluluklarında bir eğitim aracı olarak kullanımını yansıtmak ve üyelerin münazara becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak için kullanıldığı ortaya çıktığından beri koçluk teriminin başlangıcı için 1900’lerin başlarına kadar referans vermek mümkündür. 1930’larda ise koçluk ile ilgili daha fazla makale yazılmıştır. Bu dönemlerde aynı zamanda koçluk ve psikoloji arasında ilk bağlantıların kurulduğu spor koçluğu da gelişme göstermeye başlamıştır. Ancak bu çalışmalar, 1980’lerde koçluğun patlama göstermesine kadar nispeten azınlıkta kalmıştır.

“Koçluk nedir?” sorusu için literatür, genellikle terimlerin neredeyse hiç tanımı olmayan, düzensiz bir makale koleksiyonundan evrimleştiğinden, koçluk endüstrisinin öncüsü olarak kabul edilen İngiliz yazar John Whitmore’un ufuk açıcı kitabına kadar koçluğun net bir tanımını sağlanmamıştır. Whitmore için koçluk, “bir kişinin kendi performansını en üst düzeye çıkarmak için potansiyelini ortaya çıkarmak” ile ilgilidir. Koçluğu bir bireye öğretmek yerine, öğrenmesine yardımcı olma, diğer bir ifade ile kolaylaştırma yaklaşımı” olarak ele almıştır.

John Whitmore için koçluğun özünde, koçluğun amacının bireylerin daha fazla öz farkındalık ve kişisel sorumluluk geliştirmelerine yardımcı olmak olduğu inancı vardır. Bu bakış açısı, koçluk sürecinin doğasını ve insanlara, kişilerarası etkileşimlere ve iş birliğine bağımlılığını vurgulamıştır.

Avustralyalı filozof John Passmore ve araştırmacı Annette Fillery-Travis, koçluğu mentorluk, danışmanlık ve değişime yönelik diğer konuşmaya dayalı yaklaşımlardan ayırmak için daha süreç temelli bir tanım önermiştir ve koçluğun, “bir kolaylaştırıcı (koç) ve bir katılımcı (danışan) arasında Sokratik (ismini Antik Yunan filozofu Sokrates’ten alan eleştirel düşünmeyi teşvik etmek, fikirleri, düşünceleri veya varsayımları ortaya çıkarmaya yönelik sorular sorma ve yanıtlamaya dayalı bir yaklaşım) temelli bir diyalog içerdiğini, burada kolaylaştırıcı tarafından kullanılan müdahalelerin çoğunun, katılımcının öz farkındalığını ve kişisel sorumluluğunu teşvik etmeyi amaçlayan açık sorular olduğunu” ileri sürmüştür.

Koçluk araştırmacısı ve yazar Bachkirova, Cox ve Clutterbuck ortak çalışmalarında koçluğu “danışanın yararına arzu edilen ve sürdürülebilir değişimi teşvik etmek için yapılandırılmış, odaklanmış etkileşimi ve uygun stratejilerin, araçların ve tekniklerin kullanımını içeren bir insani gelişim süreci” olduğunu öne sürmüştür.

İngiltere Londra Üniversitesi’nde örgütsel psikoloji ve koçluk araştırmacısı olan Yi-Ling Lai ise koçluğu “koçlar ve koçluk alanlar arasında, koçluk alanlarıyla sürekli diyalog ve müzakereler yoluyla olumlu davranış değişiklikleri deneyimlemelerine yardımcı olan veya kolaylaştıran yansıtıcı bir süreç” olarak tanımlamıştır.

Uluslararası Koçluk Federasyonu (ICF), koçluğu, “danışanlarla kişisel ve profesyonel potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaları için ilham veren, düşündürücü ve yaratıcı bir süreçte ortaklık yapmak” olarak tanımlar. ICF’e göre koçluk süreci genellikle daha önce kullanılmayan hayal gücü, üretkenlik ve liderlik kaynaklarının kilidini açar.

Görüldüğü üzere “koçluk nedir?” sorusuna ilişkin tanımlamalarda, danışanların yararına olacak olumlu değişimleri gerçekleştirmeye yardımcı olmak, potansiyeli açığa çıkarmak ve başarmayı teşvik etmek gibi yönlerin vurgulandığı açıktır. Bu bakımdan koçluk, temel olarak bir kişinin performansında artış sağlamayı amaçlayan, yaşamında iyileştirmeler yapmayı, olumlu yönde gelişmeyi ve kişinin kendi potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı hedefleyen bir yöntemdir. Farklı bir ifade ile koçluk, bireylerin iş veya özel yaşamlarında kendilerinin seçtiği ve ihtiyaç duyduğu alanlarda kendi potansiyellerini harekete geçirerek yüksek performanslı değişimler ortaya koyabilmeleri için kurdukları ilişki şeklidir.

Kişilere kendilerini geliştirme, yeni beceriler kazanma, yeterliliklerin, yeteneklerinin farkına varma, hedeflerine ulaşma ve kendi yaşamlarını kendi istedikleri doğrultuda yönlendirmede yardımcı olur. Bu açıdan kısa ve öz tanımıyla koçluk, danışanın performans, öğrenme ve gelişiminin kolaylaştırılması sanatıdır. Koçlar, öğretmekten ziyade kişinin öğrenmesine yardımcı olur. Kişinin öğretmeni veya yol göstericisi değil, onun destekçisidir. “Koçluk nedir?” sorusunun cevabını özetlemek gerekirse koçluk:  

• İki kişi arasında gerçekleşen ve yönetilen bir iletişim sürecidir,
• Davranışlarda veya düşünce biçimlerinde sürdürülebilir değişimi desteklemeyi amaçlar,
• Öğrenme ve gelişmeye odaklanır.

ICF koçlarından destek almak için Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.