“DEĞERLER”
Değerler, bizim için neyin önemli olduğunu temsil eden kelimelerdir. Düşüncelerimizin komplex ve elle tutulamaz daha üst seviyeleri olan değerler, neyin iyi neyin kötü, neyin doğru neyin yanlış olduğu ile ilgili daha derinlerde yer alan bilinçdışı inançlarımızla yakından bağlantılıdır.
Değerler, tüm kararlarımıza rehberlik eder ve onların tatmini ya da ihlali büyük duygusal tepkiler doğrurur. Şöyle tanımlanabilirler:
“Değerler, inanç sistemlerinin üretildiği yıkılmaz inşalardır. Genel pratik kural şudur ki; değerler 1 ile 3 kelimeyle ifade edilebilirken, inançları ifade etmek için tam bir cümle kurmak gerekir; tutumlar ise 1 paragraflık bir ifadeye ihityaç duyar.” Douglas Pride
Değerler, genelde insanların yaklaştığı ve uzaklaştığı (meta proramlar) şeklinde 2 temel ayırıma sahiptir. Tatmin edildiğinde bize haz veren değerlere doğru yaklaşırken, acı çekmemize yol açacak değerlerden de kaçarız.
Değerler, zihinlerimizde, en önemlisinin en üstte yer aldığı ve aşağıya doğru giderek daha az önemlilerinin yerleştirildiği bir hiyerarşi şeklinde düzenlenmiştir. En yüksek değerlerimizle işlev gördüğümüzde uyum ve tatmin olma hissi yaşarız.
Değerlerimizin birbirleriyle çelişmesi yönünde bir deneyim yaşadığımızda, bu durum dilemma (ikilem)
ve uyuşmazlık yaratır. (örn., eşzamanlı olarak “şunu mu yapmalıyım bunu mu yapmalıyım?”) ya da defalarca (örn., üst üste “bunu aslında yapmamam gerektiğini biliyordum, ama…”).
Her birimizin farklı bir dünya modeli (dünyayla ilgili içsel bir model) var, ve değerlerimiz işte bu dünya modelimizin bir sonucudur. Başka birisiyle veya kendimizle iletişime girdiğimizde, dünya modelimiz kendimizin veya diğerlerinin değerleriyle çakışırsa, orada bir ihtilaf doğar.
Tartışma, kavga ve uyuşmazlıklar, neredeyse her zaman birbirleriyle çakışan değerlere sahip insanlarla alakalıdır. Değerlerimizi paylaşan insanları severken, paylaşmayanlara karşı genellikle güçlü tepki duyarız.
Değerlerimiz genellikle farkındalığımızın dışında olduğu için onları sürekli olarak dil yoluyla ifade eder ve hangisinin daha önemli olduğunu da davranış ve tutumlarımız vasıtasıyla gösteririz.
Birinin değerlerini çıkarmanın en basit yolu şunları sormaktır:
- X’ le ilgili senin için önemli olan nedir?
- X’ in içinde/dışında ne istiyorsun?
- X’ e sahip olmak sana ne katıyor?
Eğer danışan çok önemli bir değerini dile getiriyorsa, o değer kelimesi bir dizi deneyim ve duyguyu temsil ediyordur. Dil kullanımında konusunda ustalaşmış olan usta NLP uygulayıcılarının bu gibi durumlarda, danışanın kullandığı değer sözcüklerini aynen kullanması, karşılıklı uyumun pekişmesini de sağlayacağından, yerinde olacaktır.
Örneğin, danışanınız değer olarak “dürüstlük” ten bahsediyorsa, sizin için aynı veya benzer anlama geliyor da olsa “açıklık” veya “güvenilirlik” gibi kelimeler kullanmak yerine danışanınızın kullandığı “dürüstlük” kelimesini kullanmak daha uygundur.
Kendimizi yeni hedeflere adadığımız zaman, daha yüksek standartlarda yaşamaya yönelik kararlar aldığmızda, ve zihnimizdeki kendi imajımızı değiştirdiğimizde değerlerimiz de değişebilir.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]