Otantik Liderlik ve Hizmetkar Liderlik
Günümüzün hızla değişen ve karmaşıklaşan dünyasında, liderlik anlayışları da geleneksel kalıpların ötesine geçerek daha derin, anlamlı ve insan odaklı boyutlar kazanmaktadır. Özellikle bireylerin değerlerine, inançlarına ve özgün kimliklerine bağlı kalarak liderlik etmelerini vurgulayan otantik liderlik ile takipçilerin ihtiyaçlarını önceleyen, onları gelişime teşvik eden ve hizmet etmeyi liderliğin özü olarak gören hizmetkâr liderlik yaklaşımları, modern örgütlerde öne çıkan liderlik stilleri arasında yer almaktadır. Bu iki yaklaşım, liderliğe dair etik, sorumluluk, şeffaflık ve hizmet gibi temel kavramları yeniden tanımlayarak hem bireylerin hem de organizasyonların sürdürülebilir başarısını desteklemektedir.
Otantik Liderlik
Otantiklik kavramı, çatışan sosyal baskılarla karşı karşıya kalan bireylerin, modern uygarlığın karmaşık evriminin yol açtığı ahlaki ikilemlerin tuzağına düştüğü zamanlarda ön plana çıkar. Sürekli olarak gelişen ve değişen günümüz koşulları, organizasyonda ve toplumdaki diğer insanların yanı sıra, kendilerine ilişkin de istikrarlı bir felsefeye sahip liderler gerektirir. Böylesi çalkantılı zamanlarda, liderin otantikliği (özgünlüğü) belirgin hale gelir çünkü sosyal sistemler olarak organizasyonun devamlılığı, liderin kendine, takipçilerine ve diğer paydaşlara karşı sorumlulukları arasındaki çoklu tutarsızlıklar nedeniyle tehdit altındadır. ,
Bir liderliğin otantikliği, astların, liderlerinin eylemler, sonuçlar ve hatalar konusunda kurumsal ve kişisel sorumluluğu kabul ettiklerini gösterme derecesi olarak tanımlanır. Liderliğin otantik olmaması ise astların liderlerinin “sorumluluğu başkalarına aktardığını” ve hatalar ve sonuçlar için başkalarını ve koşulları suçladığını algılama derecesi olarak tanımlanır.
Otantik liderler, kim olduklarını ve neye inandıklarını bilen, değer yargıları, etik muhakeme ve tutumları arasında şeffaf ve tutarlı olan bireylerdir. Kendi içsel değerleri ile uyumlu bir şekilde, meslektaşları ile güven, iyimserlik ve esneklik gibi olumlu bir ruh hali geliştirmeye odaklanırlar. Dürüstlükleriyle tanınan ve bu nedenle saygı duyulan kişiler olarak öne çıkarlar.
Otantik liderler doğal yeteneklerini kullanırlar ama aynı zamanda eksikliklerinin de farkına varırlar ve bunların üstesinden gelmek için çok çalışırlar. Amaç, anlam ve değerlerle liderlik ederler. İnsanlarla kalıcı ilişkiler kurarlar. Diğerleri onları takip eder çünkü liderlerinin bir duruşu olduğunu iyi bilirler. Bu tür liderler tutarlı ve öz disiplinlidirler. İlkeleri sınandığında taviz vermeyi reddederler. Otantik liderler kendilerini geliştirmeye adamışlardır çünkü lider olmanın ömür boyu kişisel gelişim gerektirdiğini bilirler. Otantik lider kendinden emin, umutlu, iyimser, dirençli, şeffaf, ahlaki/etik açıdan geleceğe yöneliktir ve iş arkadaşlarını liderler haline getirmeye öncelik verir. Otantik liderler, çalışanlarını zorlamaya ve hatta rasyonel olarak ikna etmeye çalışmaz; bundan daha ziyade liderin özgün değerleri, inançları ve davranışları, çalışanların gelişimine model oluşturmaya hizmet ederler.
Hizmetkâr Liderlik
Hizmetkar liderlik, takipçisi olan insanların en yüksek öncelikli ihtiyaçlarının karşılandığından emin olmaya özen gösteren bir liderlik yaklaşımıdır. Hizmetkar lider, takipçilerinin isteklerini ve ihtiyaçlarını kendi istekleri ve ihtiyaçlarının önünde düşünerek hareket eder. Kararlarının takipçilerini nasıl etkileyeceğini düşünür ve duyarlı davranır. Bu düşünceyle şöhret, güç ve herhangi bir şahsi amaç peşinde değildir. Önemli olan takipçilerin, takımların ve dolayısıyla organizasyonun başarısıdır. Bunu başarmak da organizasyonun en değerli varlığı olarak insan gücünün yani liderin takipçilerinin her durumda öncelenmesi ile mümkün olabilir.
Hizmetkar liderlik, takipçileri birden çok boyutta (örneğin, ilişkisel, etik, duygusal, manevi) bir araya getiren bütünsel bir liderlik yaklaşımıdır; böylece onların, olabilecekleri şeye dönüşmeleri için yetkilendirilirler. Takipçilere yönelik bu yönelim, liderin kararlılığını, inancını ya da başkalarına liderlik etmenin kendi yöneliminden uzaklaşmak anlamına geldiğine olan inancını yansıtır. Bu, liderlerin hırslarının veya gündemlerinin ilerletilmesine odaklanan diğer liderlik yaklaşımlarıyla tam bir tezat oluşturur. Başkalarına hizmet etme kararlılıkları, özgecil, ahlaklı bir kişi olarak benlik kavramlarından kaynaklanır. Bu şekilde hareket eden hizmetkar lider, her takipçinin geçmişini, temel değerlerini, inançlarını, varsayımlarını ve kendine özgü davranışlarını anlamakla ilgilenir ve bu nedenle profesyonel ve kişisel yaşam arasındaki çizgi bulanıklaşır. Hizmetkar lider, her şeyden önce, takipçilerinin psikolojik refahı, duygusal olgunluğu ve etik bilgeliği gibi birçok alanda büyümesine odaklanır. Liderin fedakâr ve etik yönelimleri temelinde takipçiler geliştirmeyi amaçlar. Takipçilerin refahına ve büyümesine öncelik verildiğinde, onlar da işlerine daha bağlı ve etkili olurlar. Diğer yandan, hizmetkar liderler kendilerini, kendilerine emanet edilen finansal ve diğer kaynakları büyütmeye çalışan kuruluşların vekilharçları olarak görürler. Bu nedenle takipçilerinin kişisel gelişimlerine odaklansalar da performans beklentilerini göz ardı etmezler. Çoğunlukla kar ve büyüme uğruna insanları feda eden performans odaklı liderlik yaklaşımlarının aksine, hizmetkar liderler uzun vadede sürdürülebilir performansa odaklanır.
Hizmetkar liderliği destekleyen temel prensip, takipçiler hakkında derinlemesine bilgi edinmektir. Etkili liderler, birinin kalbine ulaşmanın samimi bir çaba ve şefkat gerektirdiğini ve ondan yardım istemeden önce onun kalbine dokunmanız gerektiğinin bilincindedirler. Dolayısıyla liderlerin, desteklerini almadan önce insanları kazanmaları gerekir. Hizmetkar liderler iş gücünü neyin etkilediği konusunda bilinçli ve anlayışlıdır. İnsan kalbinin kırılgan olduğunu ve hayatın çalışma ortamına pek çok sıkıntı getirdiğini kabul eder; paylaşılan sorumluluk ve delegasyonun dinamiklerini anlarlar. Çalışanların güçlü ve zayıf yönlerini anlar ve bireysel güçlü yönleri yansıtan görevler verirler. Bu liderlik yaklaşımının ardındaki enerji, takipçileri başarıyı geliştirecek durumlara yerleştirmektir. Bu nedenle hizmetkar liderler sürekli büyüme ve gelişme için gerekli kaynaklara sürekli olarak katkıda bulunurlar. Değişimi ve gelişimi olumu yönde etkilemek için etkili grup konsensüsü oluştururlar. Başkalarını baskıya başvurmadan çoğunluk olarak yanıt vermeye ikna etme yeteneği bu yaklaşımda ekip çalışmasının temelidir.
ICF koçlarından destek almak isterseniz Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.