Koçlukta Dinleme Becerisi
Koçlukta dinleme becerisi, genellikle gözden kaçan, aldatıcı derecede basit ama diğer yandan bir o kadar da zor bir beceridir. Dinleme, her insan ilişkisinin temeli olduğu gibi, koçluğun çok temel bir yapı taşını oluşturur.
Koçlukta Dinleme Becerisi Neleri İçerir?
Koçlukta dinleme becerisi, normal, günlük rutin dinlemeden çok farklıdır. Olağanüstü derecede iyi yapıldığında bile, ortak konuşma esnasında dinleme, bir koçun konuşmaya getirdiği kasıtlı odaktan yoksun olabilir.
Koçlukta dinleme becerisi, bir şeyler aramak için dinlemektir. Koç, danışanla tasarlanan sözleşmeden gelen bir amaç ve odak doğrultusunda oluşturulmuş bir bilinçle dinler. Bu sözleşme, danışanın hedeflerini ve isteklerini içerir ve birçok koç buna “müşterinin gündemi” adını verir. Başarılı bir koç, koçluk seansı sırasında ortaya çıkan istekleri ve durumları dinlemekten başka bir gündem olmaksızın, gözlemleme, geri bildirim verme, analiz etme ve yansıtma niyetini içeren çok farklı bir dikkatle dinler. İçeriği ve kelimelerin ötesinde ve arkasında ne olduğunu, hikâyenin arkasındaki hikâyeyi dinler.
Koçlar ayrıca danışanın beden hareketlerini, jestlerini, nefes alma şeklini, ses tonunu, konuşma hızını, duraklamalarını ve göz hareketlerini gözlemleyerek dinler. Başarılı bir koç, danışanını yürekten dinleyerek ve gözlemleyerek onunla rezonansa girer ve hangi duyguların ortaya çıktığını fark eder. Kelimelerin ve sözel olmayan davranışların uyumuna dikkat ederek, danışanların tam olarak bilinçlerine getirmemiş olabilecekleri deneyimin boyutlarını dahi hissedebilir.
Koçların paylaşacak inanılmaz miktarda bilgeliği ve deneyimi vardır; bunun yanında koçlar, iyi dinleyiciler olmak ve başkaları için empati kurmak üzere uzmanlaşmışlardır. Etkili bir koçun en önemli özelliklerinden biri iyi bir iletişimci (yani hem konuşmacı hem de dinleyici) olmasıdır. En temel düzeyde bir koç tüm söylenenleri duymalı, doğruluğunu kontrol etmek için üzerinde düşünmeli ve söyleneni anladığının kanıtını göstermelidir. Koçlar dinlerken, koçluk yapılan kişinin tarzına, kişilik tipine, iletişim tercihlerine ve mizah anlayışına da dikkat etmelidir. Bir sonraki seviyede koç, değerler, ihtiyaçlar ve sohbetle ilgili diğer bilgiler noktasında daima danışanı dinliyor olmalıdır. Koç ayrıca söylenmeyenleri ayırt edebilmeli ve onlardan anlamlar çıkarabilmelidir. Altta yatan bilgiyi ortaya çıkararak koç, koçluk yapılan kişiye daha iyi hizmet edebilir. Usta bir dinleyici olan koç, sadece söylenmeyenleri duymakla kalmaz, aynı zamanda koçluk yapılan kişinin gerçekte ne hissettiğinin farkında olmayabileceğini de anlayabilir. Etkili bir koç, duydukları ve gözlemlediklerine dayalı olarak yüksek kaliteli sorular sorarak danışanın ne hissettiği konusunda açık olmasını teşvik ederek hem durumunu anlamasına hem de farkındalık kazanmasına yardımcı olur.
Bir koçun danışanı tam olarak hazır olarak ve sabırla dinleme yeteneği, sürecin yararlılığında çok önemlidir. Koçlukta dinleme becerisinin kalitesi, seanslarda ilham verici bir alan yaratarak danışanın kendini açık yüreklilikle ifade etmesini, rahatlamasını ve iyi hissetmesini beraberinde getirir. Koçlukta, bir koçun danışanını etkili bir şekilde dinlemesi, o kişiyi rahatlayabilir, fikirlerini daha net ifade edebileceği ve genel olarak anlaşıldığını hissedebileceği bir ortamı tesis edebilir. Bu, koçluk kesinlikle terapi olmasa da koçluğun nasıl terapötik (iyileştirici) hissettirebileceğine bir örnektir. Herhangi bir koç, bir koçluk görüşmesi boyunca etkili bir şekilde dinleyemediğinde, zamanla bu onların başarısı için gerçek bir engel haline gelir. Koçun sabırla ve inkâr edilemez bir odaklanmayla dinleme veya ilham verici bir alan yaratma becerisinde hatalar meydana gelirse, danışanın güveni aşınabilir, motivasyonu kırılabilir. Danışanların sözünü kesmek veya danışanlar bir cümleyi bitirir bitirmez konuşmak; danışanların kendilerini duymalarına, söylediklerinin etkisini hissetmelerine yer bırakmamak; danışanlar bir cümlenin son birkaç kelimesini bitirirken konuşmaya başlamak (bu, danışanların devam etme ve detaylandırma seçeneklerine izin vermez); danışanın ses tonu veya beden dili tarafından sağlanan sinyallere yüzeysel olarak katılmak; yüz yüze oturum sırasında göz temasının kesilmesi, gürültü veya bölünmeler, danışan anlatırken koçun kendi iç düşünce ve duygularına kayması gibi durumlar etkin dinlemenin önündeki engellerdir ve dikkat edilmelidir.
Deneyimli koçlar danışanlarını dinlemek için zihinlerini olduğu kadar bedenlerini de dikkate almayı öğrenirler. Bu yüzden duyguları veya hisleri fark ederler ve bunları tepkilerini ve yaklaşımlarını bilgilendirmek için kullanırlar. Bu şekilde dinlemelerinin bir sonucu olarak, etkili koçlar gerçekte söylenenlerin ötesine geçebilir ve söylenmemiş olanı fark etmeye başlayabilir.
Yetenekli bir koç, tüm dikkatini danışana yönlendirmek ve onu odaklanmış bir şekilde dinlemenin yanında, dinlediğini de koçluk alan kişiye açık bir şekilde gösterir. Örneğin bir koçluk seansındaki iki kişinin seslerini duymadan, yalnızca onları görsek bile, bir koç ile danışan arasındaki farkı ayırt etmek gerçekten de zor olmaz. Başarılı bir koç, bunu beden dilini, göz temasını kullanarak yapar ve karşı tarafa net bir şekilde dinlendiğini ve anlaşıldığının sinyallerini gönderir.
Özetle, dikkatli ve odaklanmış bir dinleme, belki de tüm koçluk becerilerinin en önemlisidir. Bir danışan ile güven ve yakınlık oluşturmada kesinlikle kritik bir bileşendir. Ayrıca, koç ve danışan arasındaki görüşmelerin kalitesini arttırmada en önemli unsurdur. Çünkü koçların dikkati fiziksel, entelektüel, duygusal veya ruhsal olarak dağıldığında, koçluk ilişkisi zarar görebilecektir. Birinin ne söylediğine dair tam ve yargısız bir farkındalık getiren dinleme, etkin koçluğun ayırt edici özelliğidir. Koçlar “koçlukta dinleme becerisi” ilkesini izlediğinde, söylediklerini gönülden dinlediği ve bunu açık bir şekilde gösterdiğinde danışanlar koçun kendilerine değer verdiğini hisseder ve dürüstçe sorunlarını, isteklerini, ihtiyaçlarını, duygularını, coşkularını ve endişelerini ifade etmek noktasında kendilerini rahat ve özgür hisseder. Böylece koçluk süreçleri, vadettiği etkiyi yaratarak başarılı sonuca erişebilir.
ICF koçlarından destek almak isterseniz Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.