Temel Koçluk Becerileri: Etkili Bir Koç Nasıl Olur?

Etkili bir koçun, temel koçluk bilgilerinin yanında, birtakım koçluk becerilerine sahip olması önemlidir. Bu bölüm, bir koçun, koçluk seansları sırasında kullandığı ve koçluk sürecinin başarısı üzerinde etkili olan, dolayısıyla danışanların hedeflerine ilişkin olumlu çıktıların elde edilmesine götüren birtakım koçluk becerileri incelenmiştir. Öncelikle dinleme, koçluk soruları, güçlü gözlem, geri bildirim gibi etkili bir koçta bulunması gereken temel becerileri ele alınmıştır. Koçluk sürecinin nasıl yapılandırıldığı, koçlukta kullanılan araçlar ve ilk koçluk seansına ilişkin bilgiler sunulmuştur.

Bir koçluk görüşmesi, diğer iletişim ve etkileşim biçimlerinin çoğundan farklıdır. Her iki taraf için de alışılmadık derecede yüksek bir güven ve samimiyet içerir. Bu ortamı yaratmak ve sürdürmek, koçluğa gücünü veren şeydir. Bunu bir koç olarak yapmak, toplumumuzdaki normal konuşma kalıp ve alışkanlıklarının birçoğunu terk etmeyi ve bunların yerine tümü kabul ve saygıyı iletmekle ilgili üst düzey, alternatif beceriler koymayı içerir.

Koçluk seansları, bir danışanın değerlerini, vizyonunu, sağlığını, yaşam tarzını, öğrenmesini, zorluklarını ve değişim yolculuğu boyunca deneyimlerini keşfeder ve anlamlandırır. Bir koçun sahip olduğu koçluk becerileri danışanları teşvik eder, harekete geçirir, enerji verir ve düşünce yapılarını olumlu yönde değiştirmek için gerekenleri yapmaları için onlara meydan okur. Bu beceriler dinleme, meraklı ve açık sorgulama, gözlem ve algısal yansımalar gibi davranışsal becerilerin yanı sıra farkındalık, empati, özgünlük, onaylama, cesaret, sakinlik gibi soyut becerileri de içerir. Birlikte ele alındığında, bu beceriler, koçların danışanlar ile etkili bir ilişki ve ortaklık kurmasını, sürdürmesini ve etkin öğrenmesini ve gelişmesini teşvik etmesini sağlar.

Bir koçluk görüşmesinin amacı, düşünmeyi, paylaşmayı ve yansıtmayı teşvik etmektir. Uygulamanın esasında, insanların olaylara yeni bir bakış açısıyla bakma fırsatı sağlamak vardır. Bu onların yeteneklerini geliştirmelerine, durumlarını anlamlandırmalarına ve daha sonra ne yapacakları konusunda net seçimler yapmalarına yardımcı olabilir. Bir koçluk görüşmesi, günlük sosyal veya iş temelli konuşmalardan daha farklı niteliklere sahiptir. Dinlemenin kalitesi ve ilgililere sağladıkları bakımından farklılık gösterir. Koçluk görüşmelerinde dinleme en önemli hususlardan biridir ve koçluğun özünde danışanı dikkatle dinlemek, gözlemlemek, analiz etmek, keşfetmek ve yansıtıcı geri bildirimlerle karşısındaki kişinin durumunu daha net görmesine yardımcı olmak vardır. Bu, koçun kendi bakış açısına bağlı kalmak yerine, konuşmada keşfedilen olasılıklara daha uzun süre açık kalmak anlamına gelir. Gerçekte söylenenler ile aslında söylenenler (ya da söylenmeyenler) hakkındaki algılarımız veya varsayımlarımız arasındaki farkı ayırt edebilmek anlamına gelir. Dolayısıyla etkili bir koçluk yaklaşımı için, bir dizi temel koçluk becerisi kullanmak gerekir. Danışanlarla yakınlık kurmak ve onlar için önemli olanın neler olduğunu anlamaya çalışmak, danışanı dikkatle dinlemek ve ne söylediğine ve nasıl söylediğine dikkat etmek, öğüt vermek veya belirli bir şeyi dikte etmek yerine, danışanın söylediklerini kendi durumları üzerinde düşünmesine yardımcı olmak, danışanı daha fazlasını söylemeye, kendi durumu hakkında daha fazla düşünmeye ve anlamaya teşvik eden açık sorular kullanmak, ilişkinin olumlu ve açık kalmasını sağlarken dürüst, açık ve spesifik geri bildirim vermeye hazır olmak gibi temel beceriler koçluk uygulamalarında son derece önem arz eden hususlardır.

 Etkili bir koç, koçluk yapılan kişinin hedefler belirlemesine ve bu hedeflere ulaşmak için planlar yapmasına yardımcı olacak gelişme ve eylem fırsatlarını bulmak için her zaman mevcut herhangi bir problemin, durumun veya ihtiyacın ötesine bakar. Etkili bir koç, dinleme, soru sorma, gözlem yapma, başka sözcüklerle ifade etme, sorgulama, koçluk yapılan kişinin özel ihtiyaçlarını ve bağlamlarını değerlendirme ve geri bildirimlerde bulunma dahil olmak üzere bir dizi temel beceriye hâkim olur. Diğer taraftan koç, danışanın bağlamına ve ihtiyaçlarına uygun olarak çeşitli koçluk stratejilerini uygulamaya hazırdır.

Etkili Bir Koçun Özellikleri

Etkili bir koçun, birçok bilgi, donanım, deneyim ve becerisi olduğu doğrudur. Ancak, etkili bir koçtan söz ederken, en temelde dinleme-bilgi toplama, farkındalık-gözlemleme, geri bildirimler alma-verme gibi becerileri her koçluk türünde ve görüşmesinde olmazsa olmaz becerilerdir. Bunları şu şekilde kısaca ele almak mümkündür:

 Bilgi toplama ve dinleme yeteneği

İyi bir koç, bir kişiden nasıl bilgi alınacağını, o kişiye sorgulanıyormuş gibi hissettirmeden bilir. Bilgi, bir danışanın ilgi alanlarını, sorunlarını, hedeflerini ve isteklerini bulmak ve yeniden tasarlamak için çok sayıda karar vermede önemlidir. Doğru soruları sormak, cevapları dinlemezseniz çok az şey ifade eder. İyi bir koç, yanıtın arkasındaki hisleri ve doğruluğunu belirlemek için konuşmacının sözsüz sinyallerine ve vücut duruşuna sözleri kadar dikkat ederek “üçüncü bir kulakla” dinleyebilir. Empatik bir şekilde dinler, yani sadece sözcükleri duymakla kalmayıp aynı zamanda konuşmacının düşünce ve duygularını kavramak için çaba sarf eder. Ayrıca koç, konuşmacının söyleyeceklerine olan ilgiyi iletmek için beden dilini nasıl kullanacağını da bilir.

Gözlem-farkındalık

Etkili bir koç, danışanın konuşması sırasında tüm söylediklerini aktif bir biçimde dinlerken, diğer yandan ne olup bittiğine ilişkin iyi bir gözlemcidir. Söylenenlerin, açığa çıkanların ardındaki faktörleri görmeye çalışır. Danışanın tam olarak anlatmasa bile ne istediğini, neye ihtiyacı olduğuna ilişkin önemli bir farkındalık geliştirebilir. Böylece iletişim ve etkileşimi en üst noktada tutarak görüşmelerin faydasını maksimize edebilir.

Geribildirim

İyi bir koç, herhangi bir danışanın performansını, ilerleyişini veya değişim çabasını iyileştirmede geri bildirimin ne kadar önemli olduğunu bilir. Etkili bir koç hem olumlu hem de olumsuz durumlar hakkındaki gözlemleri sonucu eriştiği tespitleri ile danışanın mevcut durumuna ilişkin dikkatlice ele alınmış geri bildirimler sağlayarak danışanın hedeflere gidecek doğru yolda kalmasını sağlayabilir. Diğer yandan geri bildirimler alarak koçluk sürecinin gidişatı ve danışanın beklentileri, ihtiyaçları hakkındaki gelişmeleri destekleyecek bilgiler alabilir.

Özetle, koçların, etkili bir koçluk için temel koçluk becerilerinin öneminin farkında olmaları ve bu becerileri kullanmaya ve geliştirmeye istekli olmaları gerekir.

ICF koçlarından destek almak isterseniz Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.