CLEAR koçluk modeli, 1980’lerin başında, liderlik ve liderlik gelişimi, yönetici koçluğu, takım koçluğu alanlarında danışman, yazar ve araştırmacı olan Peter Hawkins tarafından geliştirilmiştir. CLEAR, açık bir eylem, bir harekete geçme çağrısına sahip olması bakımından GROW modeline benzer, ancak ondan bazı yönleriyle farklıdır. Benzerliği nedeniyle CLEAR koçluk modeli genellikle GROW koçluk modeliyle karşılaştırılır. Her ikisi arasındaki temel farklılıklar, CLEAR modelinin inceleme, analiz döngüsüne verdiği önemden kaynaklanır. GROW, bir hedef tanımlamaya ve bu hedefe nasıl ulaşılacağına karar vermeye odaklanan bir modeldir. CLEAR ise devam eden koçluk sürecine vurgu yaparak, katılımın olumlu olmasını sağlamanın bir yolu olarak geri bildirim döngülerinin ve geriye dönük toplantıların kullanımını açıkça teşvik eden bir modeldir.

Bu model, bir koçluk seansında neye odaklanılacağı konusunda farklı bir bakış açısı sağlar. Çok oturumlu bir koçluk programının her oturumunda kullanılması amaçlanan basit, beş aşamalı bir modeldir. Bir koçluk programının her seansında aynı süreç kullanılacak şekilde tasarlanmıştır. CLEAR koçluk modeli, soru odaklıdır, oldukça diyaloglu bir şekilde sunulur ve genellikle yönetici ve liderlik koçluğunda kullanılır. Bu model, bireylerin sadece bir hedefe ulaşmalarına yardımcı olmak yerine (çözüm odaklı koçluk yoluyla) dönüşümsel değişim (yeni değerlere, davranışlara ve inançlara dayalı kalıcı ve temel değişim) elde etmelerine yardımcı olmak için tasarlanmış olan bir modeldir.

CLEAR Koçluk Modelinin Basamakları

CLEAR koçluk modelinde yer alan beş basamak şu şekildedir:

 (C)ontracting (Sözleşme)

Bu aşama, koçluk seansının başlangıcıdır. Başlangıçta koç ile danışan bir araya gelerek koçluk sürecine neden başvurulduğu, hangi kapsamda ele alınması gerektiği, ne türden beklentiler, talepler olduğu, ne türden sonuçlar beklendiği gibi hususlar kararlaştırılır, temel kurallar belirlenir. Koç ve danışan kişi arasında bir koçluk anlaşması yapılır.

(L)istening (Dinleme)

 Bu aşama, koçluk yapılan kişiye aktif olarak kulak verilmesi, durumunun ve kişisel içgörülerinin anlaşılması ve taleplerine, isteklerine, hedeflerine yardımcı olmak için empatiyle dinlenmesiyle ilgilidir. Dikkat dağıtıcılardan arınmış olarak tam ve bölünmemiş bir odaklanma sağlanarak konuşmacının diliyle eşleşen, duyguları ve kelimeleri anlayacağı ve kabul edeceği, benimseyeceği türden açıklamalar yapılır. Yalnızca bir konuşmadan daha ziyade, söylenenlerin ötesinde hissedilenleri açık bir şekilde ifade etmek önemlidir.

(E)xploring (Keşfetme)

Bu aşamada koçluk yapılan kişi ile birlikte bakış açısını genişletmek ve yeni olasılıkları keşfetmeyi teşvik etmek için birlikte düşünülür ve tartışılır. Ortaya çıkan temaları dile getirdikçe, dinledikçe ve tartıştıkça bir keşfetme süreci başlar. Konuları ele almak, koçun değer katabileceği yerdir. Danışanın açık yüreklilikle konuşması, duygularını ve düşüncelerini aktarması teşvik edilir. “Neden” soruları sorularak keşfi genişletmek amaçlanır. Ancak “neden” sorularını kullanırken dikkatli olmak gerekir, bu sorularda şimdiki veya gelecekteki yönelimde kalmak önemlidir.

(A)ction (Aksiyon)

Aksiyon aşamasında bir koç, koçluk yapılan kişiye bir yol seçme ve bir sonraki adıma karar verme konusunda destek olur. Hedefe veya hedeflere doğru giden yol için bir planın formüle edildiği zamandır. Koçun danışandan taahhütlerini yerine getirmeyi tasavvur etmesini ve nasıl uyduğunu görmesini istediği bu aşamada deyim yerindeyse geleceğe ilişkin bir prova, bir simülasyon yapmak genellikle yararlıdır. Bu aşamada “kim”, “ne”, “nerede”, “ne zaman” ve “nasıl” sorularını sorarak ilerlemek gerekir. Ancak diğer yandan, “neden” içerikli sorulardan kaçınmak gerekir. Çünkü bu tür sorular, dinleme ve keşfetme aşamasında yararlılardır, ancak bu aşamada artık nedenlerden ziyade sonuçlar, eylem, aksiyon önemlidir.

(R)eview (Gözden Geçirme)

Bu aşama seansı tamamlamak, koçluk sürecini gözden geçirmek, alınan kararları güçlendirmek ve hedeflere erişmek noktasında önemli bir katma değer ile ilgilidir. Bu noktada koç, koçluk süreci içerisinde bir danışan için temel olarak neyin yararlı olduğu, neyin zor olduğu ve gelecekteki koçluk seanslarında nelerin farklı olmasını istediği noktalar konusunda geri bildirimler alır. Aşağıdaki tabloda CLEAR modelinin bileşenleri, içerikleri ve ele alınmasında başvurulabilecek olan bazı sorulara örneklendirilmiştir.

ICF koçlarından destek almak için Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.