Koçluk Ekolleri-2
Bu yazımızda koçluk ekollerinden pozitif psikoloji ve gestalt kuramından bahsedeceğiz.
Koçluk Ekolleri: Pozitif Psikoloji
Pozitif psikoloji alanının temeli, Amerikalı psikolog, eğitimci ve araştırmacı Martin Seligman tarafından yapılan ve daha sonra psikoloji alanında öncü bir bilim insanı ve “Akış Teorisi”nin kurucusu olan Macar asıllı Amerikalı psikolog Mihaly Csikszentmihalyi birlikteliğinde yapılan çalışmalara dayanır. Pozitif psikoloji temelde insanların, grupların ve kurumların gelişmesine (refahına) veya optimal işleyişine katkıda bulunan koşullar ve süreçlerin incelenmesine dayanır. Pozitif psikolojinin bireyler, gruplar ve topluluklar içinde gelişmeyi destekleyen koşullarla ilgili olduğu göz önüne alındığında, kanıta dayalı koçun bu konudaki en son bilimsel bulgulara atıfta bulunmak ve araçlarını kullanmak için neden pozitif psikoloji bilimine bakabileceği açık bir hale gelir. Pozitif psikoloji hareketi, pozitif psikoloji koçluğu için teorik ve araştırma temellerini geliştirmiş ve koçluk uygulaması için paha biçilmez olan bir model, araç ve müdahale olanağı sağlamıştır. Bu bakımdan dayanağını pozitif psikolojiden alan koçluk yaklaşımı, bireylerin psikolojik dayanıklılığını, başarısını ve refahını artırmak için pozitif psikoloji teorileri ve araştırmaları tarafından bilgilendirilmiş kanıta dayalı koçluk yaklaşımıdır. Pozitif psikoloji ve pozitif psikoloji koçluğu, geleneksel yaklaşımların aksine, açıkça karakterin güçlü yönlerine, esenliğine ve hayatı yaşamaya değer kılan şeylere odaklanır. Danışanların refahı artırmalarına, güçlü yanlarını geliştirmelerine ve uygulamalarına, performansı iyileştirmelerine ve değerli hedeflere ulaşmalarına yardımcı olur. Koçluk ekollerinden biri olan Pozitif psikoloji koçluğu, koçluk yapılan kişinin güçlü yanları, refaha yönelik yönelimi, yaşam doyumu ve en yüksek performansa giden potansiyel yollar hakkında net ve anlaşılır bir değerlendirme sunar. Koçlukta pozitif psikoloji yaklaşımının benimsenmesiyle birlikte, danışanların deneyimleme eğiliminde oldukları olumlu etki, genellikle düşünce-eylem repertuarlarının genişlemesine ve inşa edilmesine yol açar.
Bu, büyük resmi düşünmeyi ve yaratıcılığı teşvik eder ve danışanlara daha geniş bir seçenek yelpazesine erişim sağlar.
Koçluk ekolleri: Geştalt Kuramı
“Geştalt” kelimesi Almanca bir kelimedir ve doğrudan tercümesi zor olsa da “form”, “örüntü” veya “desen” en yakın anlamlardır. Kalıplar, şekiller, konfigürasyonlar veya anlamlı organize bütünler anlamları da tam karşılamasa da kavramı açıklamaya yardımcı olur. Geştalt yaklaşımının kökleri, varoluşçu felsefe, fenomenoloji, hümanizm, biyo-enerji, psikanaliz ve doğu felsefeleri dahil olmak üzere bir dizi yaratıcı teorik ve felsefi bilgi ve disipline dayanır. Genel olarak geştalt “insan doğasının örüntüler ve bütünler halinde organize edildiği ve bütünün parçaların toplamından daha fazlası olduğu” fikri üzerine kurulmuştur. Geştalt yaklaşımının temel amacı, kişinin kendi şeklini, örüntüsünü ve bütünlüğünü keşfetmesi, keşfetmesi ve deneyimlemesidir. Koçluk ekollerinden biri olan Geştalt, etkili koçluğun kalbi olan, birlikte yaratılan ilişkiyi dikkate alarak, koç ve koçluğun öz farkındalığını hem destekleyen hem de teşvik eden, var olmanın ve ilişki kurmanın bir yolunu sunan bir yaklaşımdır. Koçluk ekollerinden biri olan geştalt yaklaşımı, koçluk yapılan kişilerin “bütün benlikleri” ile temasa geçmelerini ve sadece bilişlerine değil, aynı zamanda üzerinde çalıştıkları konulara fizyolojik tepkilerine ilişkin daha derin farkındalık ve içgörü geliştirmelerini sağlamakla ilgilidir. Koçluk yapılan kişilerin algılarının ve anlamlarının bütün varlıklarında nasıl şekillendiğini belirlemelerine yardımcı olur. Kişilerin davranış kalıplarını belirlemelerini ve üzerinde düşünmelerini ve bu sayede davranışlarında değişiklik yapmalarını sağlar.
Geştalt temelli koçluk, birbiriyle bağlantılı bir dizi unsurla desteklenir. Bunlar:
Mevcut zaman merkezli (an odaklı) farkındalık
Farkındalık, iyileştirici ve büyümeyi sağlayan bir unsur olarak görülmektedir. Koçluk sürecinin önemli bir adımı, koçluk yapılan kişinin mevcut durumun farkında olmasını sağlamaktır. Koçun da an be an durumun tamamen farkında olması önemlidir.
Bireyin benzersiz deneyimine vurgu
Bireysel deneyim, duygular, algılar, davranışlar ve beden duyumlarının yanı sıra hatıralar ve fikirlerden oluşmaktadır. Her birey kendine has deneyim, duygular, algılar, davranışlar gösterdiği için farklıdır, özeldir ve gerçektir. Bu anlamda bireyin ve içinde olduğu durumun ona özel oluşuna, benzersizliğine vurgu yapılarak onurlandırılması önemlidir.
Yaratıcı deneyler
Danışan ve koçun işbirlikçi çabaları, koçun koçluk yapılan kişinin deneyimine karşı önsezilerini test ettiği ve buna göre değişiklik yaptığı deneysel metodoloji aracılığıyla gelişmeyi ve potansiyelleri keşfetmeyi teşvik etmektedir. Deneyler, uygun düzeyde zorluk içeren ve o anda canlandırılan, özenle hazırlanmış deneyimlerdir. O anda ortaya çıkan ve danışanın keşfiyle ilgili canlı, organik deneyimlerdir. Deneyler, farkındalığı artırmak, içgörü kazanmak ve var olmanın yeni yollarını denemek için kullanılmaktadır. Deneyler deneme yanılmayı, risk almayı ve alışılmış kalıpları değiştirmeyi teşvik etmektedir.
İlişki
İlişki kurmak, insan deneyiminin ve hayatta kalmanın merkezindedir ve ilişkisellik, geştalt yaklaşımının merkezi bir mekanizmasıdır. Kişi kendisiyle uyumlu bir ilişki içinde olduğunda ve başkalarıyla iyi ilişkiler kurduğunda tamamen canlı, pozitif bir hale gelebilir. Koçun varlığı, diyalogu ve görünürlüğü, koç ile danışanın arasındaki ilişkiyi karakterize eder. Koçluk ilişkisi, bireylerin ne yaptıklarının, nasıl yaptıklarının, kendilerine değer verebilmeleri ve kendilerini kabul edebilmeleri için değişimi harekete geçirmek için sahip oldukları seçeneklerin daha fazla farkında olmalarına yardımcı olur.
ICF koçlarından destek almak için Koçluk Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.